Is een gembershot gezond? Wat er wel en niet is aangetoond

Gembershots liggen in elke supermarkt en worden verkocht met een indrukwekkende lijst beloften: weerstand, ontstekingen, spijsvertering, cholesterol. Het is de moeite waard om die lijst naast het onderzoek te leggen, want daar blijft weinig van over. Dat maakt een gembershot niet slecht, wel iets anders dan wat de verpakking suggereert.

Wat het Voedingscentrum erover zegt

Het Voedingscentrum is hierover ongewoon direct. Over de claims die rond gember circuleren, van het verlichten van menstruatiepijn tot een rol bij de behandeling van kanker, diabetes of reuma, schrijft het: kijk je naar het wetenschappelijke onderzoek dat gedaan is, dan zijn dit soort effecten niet aangetoond.

En specifieker: er is geen door de EFSA goedgekeurde claim over gember en gezondheid of gember en misselijkheid. Dat is relevant, want gezondheidsclaims mogen in Europa alleen gebruikt worden als ze in het register staan dat de EFSA beoordeelt en de NVWA handhaaft. Staat er zo'n belofte toch op een fles, dan hoort die daar niet.

Er is één nuance waar het Voedingscentrum wel ruimte laat. Bij misselijkheid tijdens de zwangerschap lijkt gember iets te kunnen verlichten, al is het bewijs beperkt. Hetzelfde geldt voor misselijkheid door chemotherapie, waarbij het dan om gember in supplementvorm gaat. In beide gevallen is het advies om het met je arts te bespreken en niet zelf aan de slag te gaan.

Waarom het onderzoek zo weinig oplevert

Dat komt vooral doordat het meeste onderzoek naar gember niet gaat over gember zoals jij het gebruikt. Het Voedingscentrum wijst erop dat veel studies zijn uitgevoerd in het lab of bij dieren, met geïsoleerde stoffen uit gember in doseringen die niets te maken hebben met wat je uit een fles drinkt.

Dat is een terugkerend patroon bij kruiden en specerijen. Gingerol, de stof waar in artikelen naar wordt verwezen, laat in een petrischaal inderdaad van alles zien. Wat er gebeurt als je een schepje geraspte gember door je eten doet, is een heel andere vraag, en die is grotendeels onbeantwoord.

Kort gezegd: er zit een fundamenteel verschil tussen gember gebruiken als smaakmaker en gember gebruiken als medicijn. Het eerste is prima, het tweede is niet onderbouwd.

Wat een gembershot dan wel is

Een lekker, pittig drankje. Dat is geen sneer: smaak is een legitieme reden om iets te drinken, en gember is een van de weinige ingrediënten die zonder suiker of zoetstof een sterke smaak neerzetten.

Wat je er praktisch aan hebt:

• Het is vocht, en dat telt mee in je dagelijkse inname.
• Het bevat weinig calorieën, zolang er geen appelsap of honing in verwerkt zit. Kijk daarvoor op het etiket, want dat verschilt sterk per merk.
• Het maakt water met smaak makkelijk: een schijfje verse gember in een kan water werkt net zo goed en kost bijna niets.

Wat je er niet aan hebt: een sterker immuunsysteem, minder ontstekingen, een snellere stofwisseling of een lager cholesterol. Die beweringen zijn niet aangetoond.

Wat er in een gekochte shot zit

Hier valt wel iets te winnen, en dat kost je één blik op de zijkant van het flesje. De ingrediëntenlijst staat in aflopende volgorde van gewicht, dus het eerste ingrediënt is het grootste bestanddeel.

Bij veel gembershots staat gember niet vooraan. Appelsap, sinaasappelsap of water komen vaak eerst, en daarna volgen soms honing, agavesiroop of gewoon suiker om de scherpte te temperen. Dat is niet verboden, maar het verandert wel wat je koopt: een klein flesje vruchtensap met gember erin, tegen een prijs per liter die zich met wijn kan meten.

Kijk daarom naar drie dingen:

• Staat gember vooraan in de ingrediëntenlijst?
• Hoeveel suiker staat er in de voedingswaardetabel, per 100 milliliter?
• Hoeveel kost het per liter? Verse gemberwortel kost een fractie daarvan.

Zelf maken is eenvoudig: rasp een stuk verse gember, pers er citroen bij, meng met een beetje water en zeef het. Je bepaalt zelf hoe scherp het wordt en er gaat geen suiker in tenzij jij dat wilt.

Waar je wel op moet letten

Gember is een levensmiddel en geen medicijn, maar bij grote hoeveelheden is er wel iets te melden. Veel gember tegelijk kan maagklachten of brandend maagzuur geven, en dat is precies waar een shot om vraagt: een geconcentreerde hoeveelheid in één keer.

Voor kruidenpreparaten in het algemeen geldt bovendien een waarschuwing van het Voedingscentrum die breder gaat dan gember. Meestal zijn de effecten niet goed onderzocht, natuurlijk betekent niet automatisch veilig, en plantengiffen kunnen in preparaten geconcentreerd voorkomen. Ook is er een aantal kruiden dat de werking van medicijnen kan versterken of verzwakken. Gebruik je medicijnen, overleg dan met je arts of apotheker voordat je dagelijks een geconcentreerd kruidenproduct gaat drinken.

Vijf manieren om gember te gebruiken

Niet als kuur maar als ingrediënt, want daar is het goed in:

• In water. Een paar schijfjes verse gember in een kan water in de koelkast. Fris, en het scheelt frisdrank.
• In thee. Verse gember met heet water, eventueel met citroen. Kurkuma erbij is een klassieke combinatie.
• In een roerbakgerecht. Geraspte gember met knoflook is de basis van half Azië.
• In een dressing. Geraspte gember, olijfolie, een beetje azijn, knoflook en peper.
• In havermout of yoghurt. Met appel en kaneel werkt gember verrassend goed.

Gember is bovendien van nature koolhydraatarm, dus het past in vrijwel elk koolhydraatarm drankje.

Kort samengevat

Een gembershot is een pittig, caloriearm drankje dat meetelt als vocht. Meer is er niet over te zeggen, en dat is precies het probleem met hoe het wordt verkocht. Wil je gezonder eten, dan zit de winst in de basis: genoeg groente, fruit, volkoren en peulvruchten, en minder van wat daarbuiten valt. Hoe je dat aanpakt, staat in dit artikel over gezonder eten met een voedingsschema.

Wij zijn voedingscoaches: we helpen je een eetpatroon opbouwen dat je volhoudt. We stellen geen diagnoses en schrijven geen behandeling voor. Heb je klachten waarvoor je een gembershot overweegt, leg die dan voor aan je huisarts.