Cellulite en cellulitis, twee verschillende dingen

Deze twee woorden lijken op elkaar en worden voortdurend door elkaar gehaald, ook in artikelen die het beter zouden moeten weten. Ze betekenen iets heel anders, en bij één van de twee is het advies eenduidig: ga naar de huisarts.

Cellulitis is een bacteriële infectie van de huid en het onderhuidse bindweefsel. Kenmerken zijn een rode, warme, gezwollen en pijnlijke huid, soms met koorts. Dit is een medische aandoening die behandeling nodig heeft. Herken je dit, maak dan een afspraak bij je huisarts. Voeding speelt hier geen rol in, en dit artikel gaat daar verder niet over.

Cellulite, in het Nederlands ook wel sinaasappelhuid, is iets anders: putjes en bobbeltjes in de huid, meestal op billen en bovenbenen. Het is niet pijnlijk, het is geen ziekte, en het is bij vrouwen zeer gebruikelijk. Daar gaat de rest van dit artikel over.

Hoe cellulite ontstaat

Onder je huid zit een laag vetweefsel, gescheiden door strengen bindweefsel die de huid aan de onderliggende structuren verankeren. Als het vetweefsel tussen die strengen uitzet, wordt de huid op de plekken waar de strengen zitten naar binnen getrokken. Dat geeft het bekende putjespatroon.

Bij vrouwen komt dat veel vaker voor dan bij mannen, doordat de structuur van het bindweefsel verschilt. Verder spelen erfelijkheid, leeftijd en de dikte van de huid mee. Dat zijn geen factoren waar je iets aan verandert.

Wat voeding hier wel en niet doet

Hier moet ik eerlijk zijn, want op dit onderwerp wordt veel beloofd.

Wat niet klopt: er bestaat geen voedingsmiddel dat cellulite verwijdert. Grapefruit doet het niet, ananas doet het niet, en "ontgiften" is geen fysiologisch proces dat door een vrucht wordt aangestuurd; dat werk doen je lever en nieren, of je nu ananas eet of niet. Voor geen van die claims staat iets in het Europese register met goedgekeurde gezondheidsclaims dat de EFSA beoordeelt en de NVWA handhaaft.

Wat wel klopt: cellulite hangt samen met de hoeveelheid onderhuids vetweefsel. Wie afvalt, ziet het beeld daardoor vaak verminderen. Dat is geen behandeling van cellulite maar een gevolg van een lagere vetmassa, en het effect verschilt sterk per persoon: bij een deel van de mensen blijft het beeld ook bij een laag gewicht bestaan.

Krachttraining kan bijdragen doordat meer spiermassa onder de huid het oppervlak strakker maakt. Ook dat is geen belofte, maar het is de meest onderbouwde route die er is.

Als je er iets aan wilt doen

De aanpak is dezelfde als bij afvallen in het algemeen, en dat is minder spannend dan een dieet met grapefruit maar wel wat er werkt.

• Energiebalans. Het Voedingscentrum houdt voor gezond afvallen ongeveer een halve kilo per week aan, en stelt dat 5 tot 10 procent van je huidige lichaamsgewicht al gezondheidswinst geeft. Waar je dagbehoefte ligt, staat in dit artikel over kcal per dag.
• Eiwit op peil houden. Bij afvallen verlies je ook vetvrije massa. Het Voedingscentrum houdt 0,83 gram eiwit per kilo lichaamsgewicht per dag aan voor gezonde volwassenen, en meer voor wie traint.
• Krachttraining. De Beweegrichtlijnen van de Gezondheidsraad noemen minstens tweemaal per week spier- en botversterkende activiteiten, naast 150 minuten matig intensieve inspanning per week.
• Geduld. Verandering in lichaamssamenstelling laat zich in maanden meten, niet in weken.

Over de crèmes en klinische behandelingen

Er is een markt voor: crèmes, massagebehandelingen, endermologie, technieken waarbij bindweefselstrengen worden losgemaakt, en liposuctie. Over de effectiviteit daarvan doen wij geen uitspraken, want dat valt buiten wat wij als voedingscoaches kunnen beoordelen.

Wat we wel kunnen zeggen: als een aanbieder een blijvend resultaat belooft, vraag dan waar dat op gebaseerd is en wat er precies gemeten is. En bij een ingreep hoort een gesprek met een arts, niet met een salon.

Wat de meeste mensen erover missen

Cellulite komt voor bij een grote meerderheid van de vrouwen, ongeacht gewicht, leeftijd of conditie. Het is geen teken dat je iets verkeerd doet en het is geen aandoening.

Dat maakt het niet minder vervelend als je er last van hebt, en dat is een legitieme reden om er iets aan te willen doen. Maar het is wel een reden om producten en behandelingen die "cellulite verwijderen" beloven met de nodige scepsis te bekijken.

Kort samengevat

Bij een rode, warme, pijnlijke en gezwollen huid gaat het om cellulitis en ga je naar de huisarts. Bij putjes en bobbeltjes zonder pijn gaat het om cellulite, en dan is er niets aan de hand behalve dat je het misschien niet mooi vindt.

Wil je daar iets aan doen, dan is de route dezelfde als bij lichaamssamenstelling in het algemeen: energiebalans, voldoende eiwit en krachttraining. Meer daarover in dit artikel over strakkere benen en bij spieropbouwende voeding.

Wij zijn voedingscoaches: we helpen je een eetpatroon opbouwen dat bij je doel past en dat je volhoudt. We stellen geen diagnoses en behandelen geen aandoeningen. Voor huidklachten is je huisarts of een dermatoloog het juiste adres.