Waarom is kurkuma gezond?

Kurkuma staat bekend als ontstekingsremmer en antioxidant, en rond de specerij circuleert een lange lijst gezondheidsbeloftes. Er is ook veel onderzoek naar gedaan, met wisselende uitkomsten.

Het eerlijke antwoord vooraf: er staat geen enkele goedgekeurde gezondheidsclaim voor kurkuma of curcumine in het Europese register dat de EFSA beoordeelt en de NVWA handhaaft. Dat betekent niet dat kurkuma niets doet, wel dat de beoordelaars de bewijzen tot nu toe niet overtuigend vonden. Hieronder wat er wel en niet over te zeggen valt, en waarom een supplement iets heel anders is dan een specerij in je curry.

Wat is kurkuma?

Kurkuma is een specerij dat bekend staat om zijn gele kleur en licht bittere smaak. Van origine wordt kurkuma veel gebruikt in Indische gerechten. Echter zul je deze wortel door heel Azië tegenkomen. Kurkuma staat bekend onder verschillende namen. Zo wordt kurkuma ook wel geelwortel, koenjit, koenier of turmeric genoemd. De naam die voor kurkuma gebruikt wordt, is vooral afhankelijk van de oorsprong.

Kurkuma staat niet alleen bekend om de smaak en de gele kleur, maar staat ook bekend om de geneeskrachtige effecten op het menselijk lichaam. Zo wordt kurkuma al jaren in Zuid-Azië gebruikt als een geneesmiddel. Hier wordt het namelijk gebruikt om het lichaam te reinigen en verschillende chronische aandoeningen te genezen.

Is kurkuma gezond?

Als specerij is kurkuma een prima product: het geeft smaak en kleur aan een gerecht, levert vrijwel geen calorieën en helpt om met minder zout toch smaak te krijgen. Dat is een reëel voordeel, want de Gezondheidsraad houdt maximaal 6 gram zout per dag aan en Nederlanders zitten daar volgens het RIVM ruim boven.

Over de geneeskrachtige werking is de stand van zaken minder rooskleurig dan de marketing suggereert. Curcumine, de gele kleurstof waar het om draait, is in laboratoriumonderzoek ontstekingsremmend, maar in het lichaam wordt het slecht opgenomen en snel afgebroken. Juist dat verschil tussen de reageerbuis en de mens verklaart waarom de resultaten bij mensen zo wisselend zijn.

Beweringen die je veel tegenkomt en waarvoor geen goedgekeurde claim bestaat: dat kurkuma ontstekingen remt, het cholesterolgehalte verlaagt, de bloeddruk verlaagt, het lichaam reinigt of chronische aandoeningen geneest. Bij dat laatste past bovendien een principiële opmerking: het genezen van ziekte is voorbehouden aan geneesmiddelen, en een specerij mag zoiets wettelijk niet claimen.

Kurkuma in je eten en kurkuma als supplement

Dit onderscheid is het belangrijkste van dit artikel, want de risico's zitten aan één kant.

Kurkuma als specerij in je eten is onproblematisch. Het gaat om kleine hoeveelheden, mensen gebruiken het al eeuwen zo, en er is geen reden om terughoudend te zijn.

Kurkuma- of curcuminesupplementen zijn een ander verhaal. Daarin zitten sterk geconcentreerde extracten, vaak gecombineerd met piperine uit zwarte peper om de opname te verhogen. In de afgelopen jaren zijn er in Europa meldingen geweest van leverschade bij gebruikers van zulke supplementen, en verschillende Europese toezichthouders hebben daar waarschuwingen over uitgebracht. Precies de stoffen die de opname verbeteren, maken de dosis in het lichaam ook hoger dan met eten ooit haalbaar is.

Verschillende gezonde kurkuma

Er zijn verschillende manieren waarop je kurkuma in kunt nemen. Zo is het mogelijk om kurkuma te verwerken in het eten. Als je het lekker vindt om Indisch te eten, is het makkelijk om dit te doen met kurkuma in de vorm van een poeder. In een kruidenmix voor Indische gerechten zit vaak veel kurkuma. Ook is het mogelijk om zelf een kruidenmix hiervoor te maken. Dit doe je door kurkuma, garam masala en chilipoeder te combineren. Op die manier krijg je een kruidenmix die meestal voor curry’s gebruikt worden.

Tegenwoordig zijn er ook verschillende andere manieren waarop je kurkuma in kunt nemen. Zo is het bijvoorbeeld mogelijk om kurkuma in de vorm van een pil in te nemen. Dit wordt ook wel een kurkuma supplement genoemd. Hierdoor is het op een makkelijke manier mogelijk om kurkuma binnen te krijgen.

Als je het niet prettig vindt om kurkuma in de vorm van een pil te slikken en niet houdt van kurkuma in je eten, is het ook mogelijk om kurkuma te drinken. Er zijn twee manieren waarop je kurkuma kunt drinken. Als je snel veel kurkuma binnen wilt krijgen, is een kurkuma shot een goede optie om voor te gaan.

Als je kurkuma niet in één keer binnen wilt krijgen, is het ook mogelijk om door de hele dag gember kurkuma thee te drinken. Dit zorgt er namelijk voor dat het mogelijk is om gebruik te maken van de voordelen van gember. Om dit te drinken, moet je wel van de smaak van gember en kurkuma houden.

Wanneer je uit moet kijken

Er zijn situaties waarin kurkumasupplementen uitdrukkelijk niet zonder overleg horen.

Gebruik je bloedverdunners, dan is voorzichtigheid geboden: curcumine kan de bloedstolling beïnvloeden en daarmee de werking van die middelen versterken. Hetzelfde geldt rond een operatie. Piperine, dat aan veel supplementen wordt toegevoegd, kan bovendien de afbraak van andere geneesmiddelen remmen, waardoor die langer en sterker in je lichaam werken dan bedoeld.

Verder is voorzichtigheid op zijn plaats bij galstenen of een afgesloten galweg, bij leveraandoeningen, en tijdens zwangerschap en borstvoeding, omdat over hoge doseringen in die situaties te weinig bekend is.

Kortom: gebruik je medicijnen of heb je een aandoening, leg een kurkumasupplement dan voor aan je huisarts of apotheker. Voor de specerij in je curry geldt dit alles niet.

Kort samengevat

Kurkuma is een prima specerij: lekker, kleurrijk en een goede manier om met minder zout toch smaak te krijgen. De gezondheidsbeloftes eromheen zijn niet goedgekeurd, en de supplementen zijn geen onschuldige versterking van hetzelfde product. Wij zijn voedingscoaches: we stellen geen diagnoses en schrijven geen behandeling voor.