Vetverbranders

Vetverbranders, ook wel fatburners genoemd, worden verkocht met de belofte dat ze je vetverbranding versnellen, je eetlust remmen en je stofwisseling opdrijven. Ze zijn populair in de fitnesswereld en er wordt veel geld aan verdiend.

Het korte antwoord op de vraag of ze werken: voor geen enkele vetverbrander staat een goedgekeurde gezondheidsclaim over gewichtsverlies in het Europese register dat de EFSA beoordeelt en de NVWA handhaaft. Dat is geen detail. Het betekent dat een fabrikant zulke effecten wettelijk niet mag claimen, en dat een verkoper die het toch doet iets beweert wat niet is aangetoond.

Hieronder staat wat er per ingrediënt wél over te zeggen valt, en waarom bij deze productgroep extra voorzichtigheid op zijn plaats is.

Wat de ingrediënten wel en niet doen

Cafeïne is het best onderzochte ingrediënt en het enige met een aantoonbaar effect, al is dat effect een ander dan wordt verkocht. Het Voedingscentrum rekent cafeïne tot de twee sportsupplementen met bewijs, en dan gaat het om prestaties bij duursport. Cafeïne verhoogt je energieverbruik tijdelijk enigszins, maar dat effect is klein, het went snel, en gewichtsverlies op de lange termijn is er niet mee aangetoond. In het claimregister staat voor cafeïne alleen dat het bijdraagt aan verhoogde alertheid en aan een verbeterde concentratie.

Groene thee-extract wordt vaak genoemd vanwege de catechinen. Claims over vetverbranding zijn door de EFSA beoordeeld en afgewezen. Bij geconcentreerde extracten speelt bovendien iets anders: de EFSA concludeerde dat doseringen vanaf 800 milligram catechinen per dag in verband worden gebracht met leverschade. Dat risico bestaat niet bij gewoon thee drinken, wel bij pillen.

Groene koffiebonenextract met chlorogeenzuur. Ook hier zijn de claims niet goedgekeurd, en het onderzoek dat het meest werd aangehaald bleek van slechte kwaliteit.

L-carnitine speelt in het lichaam een rol bij het transport van vetzuren, en dat wordt gebruikt als verkoopargument. Dat extra carnitine slikken tot meer vetverlies leidt, is echter niet aangetoond; je lichaam maakt het zelf aan en een tekort komt bij gezonde mensen niet voor.

CLA, geconjugeerd linolzuur, is meermaals onderzocht met wisselende en overwegend teleurstellende uitkomsten. Geen goedgekeurde claim.

Waar het bij deze productgroep echt om gaat

Vetverbranders vormen de categorie supplementen waarin het vaakst verboden stoffen worden aangetroffen. Dat is geen theoretisch risico maar iets waar de NVWA regelmatig voor waarschuwt en producten voor uit de handel haalt.

Stoffen die in dit soort producten zijn gevonden en er niet in horen: sibutramine, een afslankmedicijn dat in 2010 van de Europese markt is gehaald vanwege hartrisico's; DNP, een industriële stof die dodelijk kan zijn; efedrine en Ma huang; clenbuterol, een diergeneesmiddel; en schildklierhormoon. Producten die je online koopt bij een aanbieder buiten Nederland vallen bovendien buiten het toezicht van de NVWA, en wat er op het etiket staat hoeft niet te kloppen met wat erin zit.

Word je gedopingtest, dan komt daar nog iets bij. Het Voedingscentrum waarschuwt dat sommige pre- en post-workoutsupplementen stoffen van de dopinglijst bevatten. Wil je zeker weten dat een product per batch is gecontroleerd, kijk dan naar het NZVT, het Nederlands Zekerheidssysteem Voedingssupplementen Topsport van de Dopingautoriteit, NOC*NSF en NPN.

Wat wel werkt

De vraag waarmee dit artikel begon, of vetverbranders je helpen slanker te worden zonder spiermassa in te leveren, heeft wel een antwoord. Alleen komt het niet uit een potje.

Je valt af als je over de dag minder energie binnenkrijgt dan je verbruikt. Het Voedingscentrum adviseert ongeveer een halve kilo per week, het tempo waarop je vooral vet verliest. Wat je spiermassa beschermt tijdens dat proces is krachttraining plus voldoende eiwit: 1,2 tot 2 gram per kilo lichaamsgewicht per dag voor wie intensief traint, tegen 0,83 gram voor een gezonde volwassene die dat niet doet.

Dat is minder spannend dan een supplement, en het is het enige dat aantoonbaar werkt. Het geld dat je aan vetverbranders uitgeeft, levert niets op wat je hiermee niet zelf regelt. Meer daarover staat in het artikel over eiwitrijk ontbijten bij het afvallen.

Een voedingsschema op maat

Je persoonlijke voedingsschema zit in de voedingschema-app, samen met de caloriecounter, de recepten en je boodschappenlijst. Het schema wordt afgestemd op je doel, je gewicht en hoeveel je beweegt, en past mee als dat verandert. Nadrukkelijk geen crashdieet.

Je kunt de app veertien dagen gratis proberen. Wat de abonnementen kosten, staat op de pagina met abonnementen.